Kort antwoord
Schijnzelfstandigheid betekent dat je een opdracht als zzp'er doet, maar volgens de regels eigenlijk in loondienst bent.
Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst daar strenger op.
Jij en je opdrachtgever beoordelen samen of de opdracht buiten loondienst kan.
Wat telt, is hoe jullie in de praktijk werken, niet alleen wat er in het contract staat.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Je doet een opdracht als zelfstandige, maar volgens de regels ben je eigenlijk in loondienst. Bijvoorbeeld omdat je niet zelf bepaalt wanneer en hoe je het werk doet. Dat heet ook een verkapt dienstverband. Je opdrachtgever is dan eigenlijk je werkgever, maar betaalt niet de belastingen die bij loondienst horen. Jullie moeten dit samen voorkomen.
Waar kijkt de Belastingdienst naar?
Een goed contract alleen is niet genoeg. Werk je in de praktijk als een werknemer, dan is dat wat telt. Een paar punten die meewegen:
- Het werk: lijkt je werk op het belangrijkste werk van je opdrachtgever, en doe je hetzelfde als zijn werknemers? Een webdesigner die eenmalig een site bouwt voor een bakkerij, doet ander werk dan de bakkers.
- De behandeling: moet je op vaste tijden aanwezig zijn, schuif je aan bij het teamoverleg en ga je mee met personeelsuitjes zoals een werknemer?
- Andere opdrachtgevers: heb je naast deze opdracht ook andere klanten, en zoek je zelf actief nieuw werk?
- Financieel risico: wie betaalt als je een fout maakt? Loop je geen enkel financieel risico, dan lijkt je situatie sneller op loondienst.
- Hoe je naar buiten treedt: je presenteert je als zelfstandige, niet als medewerker van je opdrachtgever. Gebruik dus geen visitekaartje of e-mailadres alsof je in dienst bent.
Zo check je het samen
- Leg jullie afspraken schriftelijk vast in een duidelijk contract. Een offerte met alleen 'akkoord' eronder is te weinig.
- Gebruik de keuzehulp van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid om in te schatten welk contract bij de opdracht past.
- Twijfel je nog, gebruik dan de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie voor een uitgebreidere analyse.
- Werk daarna ook echt zoals jullie hebben afgesproken.
Lijkt de opdracht toch op loondienst, kijk dan of jullie hem kunnen aanpassen. Spreek bijvoorbeeld een concreet resultaat af, met een begin, een eind en een vaste prijs, en laat betalen na oplevering in plaats van elke maand. Lukt dat niet, dan kan je opdrachtgever je een arbeidsovereenkomst aanbieden. Bij de Belastingdienst kun je ook een vooroverleg over de beoordeling van de arbeidsrelatie aanvragen.
Wat gebeurt er bij schijnzelfstandigheid?
Vindt de Belastingdienst dat de samenwerking eigenlijk loondienst is, dan kan je opdrachtgever een naheffing loonheffing krijgen. Die gaat niet verder terug dan 1 januari 2025, behalve bij bewust fout handelen of als aanwijzingen van de Belastingdienst niet zijn opgevolgd. In 2026 volgt meestal nog geen boete, alleen bij opzet of grove schuld.
Een uurtarief van € 38 of minder
Vanaf 31 december 2026 kun je als zzp'er met een uurvergoeding van € 38 of minder makkelijker een dienstverband eisen. Je opdrachtgever moet dan bewijzen dat er geen dienstverband is. Lukt dat niet, dan is er schijnzelfstandigheid en heb je recht op de bescherming van iemand in loondienst. Die grens stijgt mee met het minimumloon. Hoe je een uurtarief berekent dat je kosten dekt, lees je bij uurtarief berekenen.
Modelovereenkomsten
De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Werk je al met een goedgekeurde, lopende modelovereenkomst, dan mag je die tot eind 2029 blijven gebruiken. Dan moet je in de praktijk wel echt werken zoals daarin is afgesproken.
Via een bemiddelaar of payrolling
Is er een derde partij bij de opdracht betrokken, dan check je ook samen dat het geen loondienst is. Bemiddelt die partij alleen, dan is het bedrijf waar je het werk doet je opdrachtgever. Werk je namens die partij bij een bedrijf, zoals bij payrolling, dan is die partij je opdrachtgever.
Vragen
Je werkt als zzp'er, maar volgens de regels ben je eigenlijk in loondienst. Bijvoorbeeld omdat je niet zelf bepaalt wanneer en hoe je het werk doet.
Meestal niet. In 2026 volgt alleen een boete bij opzet of grove schuld. Een naheffing loonheffing voor de opdrachtgever kan wel, terug tot 1 januari 2025.
Een goedgekeurde, lopende modelovereenkomst mag je tot eind 2029 blijven gebruiken, als je in de praktijk ook zo werkt. Nieuwe modelovereenkomsten beoordeelt de Belastingdienst niet meer.
Verder lezen en rekenen
Bronnen
Algemene uitleg met de bedragen van 2026. Ook beschikbaar als Markdown.
Op deze pagina